మోతీబాయి ఒక వృద్ధ, విధవరాలైన మహారాష్ట్రీయ బ్రాహ్మణ స్త్రీ వేషంలో కాశీ వైపు బయలుదేరింది. ఆమెతో రావడానికి వారి బృందంలోని ప్రతి ఒక్కరూ ఆత్రుతగా ఉన్నారు. కానీ మోతీబాయి దీనికి ఖచ్చితంగా నిరాకరించింది. మిగిలిన వారందరూ తాత్యా తోపే దగ్గరకు చేరుకోవడం అవసరం, ఒకవేళ అది సాధ్యం కాకపోతే, ఆ బృందం గుట్టుచప్పుడు కాకుండా బుందేల్ఖండ్లోని ఒక కొండ ప్రాంత గ్రామంలో నివసించి, నెమ్మదిగా తమ తమ స్థానాలకు చేరుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
మోతీబాయి వెన్నుపై ఆరుగురు వ్యక్తుల పవిత్ర అస్థులు ఉన్న ఆరు పవిత్ర కుంభాలను పట్టు వస్త్రంలో మూటకట్టి ఉంచుకుంది. ఆమె చంకలోని జోలెలో బట్టలు, జపమాల ఉన్నాయి. ఆమె కావాలనే తన వెంట ఎటువంటి ఆయుధాన్ని తీసుకోలేదు. ఎందుకంటే ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణ విధవరాలి దగ్గర ఆయుధం కనిపిస్తే అనేక అనుమానాలు వస్తాయని, దానివల్ల ఆమె పనికి ఆటంకం కలుగుతుందని మోతీబాయికి తెలుసు, అది ఆమెకు అస్సలు ఇష్టం లేదు.
మోతీబాయి ఒంటరిగా చేతి కర్ర సాయంతో అడవి గుండా ప్రయాణిస్తూ, దగ్గర్లోని ఒక ఊరి ధర్మశాలకు చేరుకునే సరికి మధ్యాహ్నం పన్నెండు గంటలైంది. ఊళ్లోకి రాగానే ఆమె కళ్లముందే రామ మందిరం కనిపించింది. ఆమె గుడి బయట నిలబడే గర్భగుడిలోని రామ-లక్ష్మణ-జానకి విగ్రహాలకు నమస్కరించి, దండవత్ ప్రణామం చేసింది. మనసులో ఇలా ప్రార్థించుకుంది - ‘హే ప్రభు రామభద్ర! ఈ పవిత్ర అస్థికలను కాశీకి తీసుకెళ్లి గంగలో విసర్జించే నా కార్యాన్ని సఫలం చేయి. ఈ జీవులకు ఎటువంటి మంత్రోక్త అంత్యసంస్కారాలు జరగలేదు. కానీ అస్థికలు కాశీలోని గంగా తీరంలో విసర్జితమైతే ఇతర కర్మకాండల అవసరం ఉండదని శాస్త్రం చెబుతోంది.
హే స్వయం భగవాన్ రామభద్ర! నీ బాణం అమోఘం, నీ వరదానం కూడా అమోఘమే. నీ నామస్మరణతోనే హనుమంతుడు అంత పెద్ద సముద్రాన్ని దాటాడు. ఆయనకు అసాధ్యమైనది ఏముంది! పైగా నువ్వు ‘దీనదయాళుడివి’ అని పేరు పొందావు. నాలాంటి ఒంటరి స్త్రీకి నువ్వే ఆధారం ఇస్తావని నాకు నమ్మకం ఉంది.`
మోతీబాయి తన వీపుపై ఉన్న మూటను, చంకలోని జోలెను తీసుకుని గుడి ఎదురుగా ఉన్న ఒక పెద్ద
మర్రిచెట్టు కింద కూర్చుంది. ఊరిలోని కొందరు బ్రాహ్మణ పురుషులు, ఈమె మరాఠీ బ్రాహ్మణ విధవరాలని గుర్తించి, తమ ఇంటి ఆడవాళ్లను వెంటబెట్టుకుని ఆమె దగ్గరకు వచ్చారు.
ఆ జనంలో రామ మందిర పూజారి భాస్కర్ భట్, ఆయన భార్య నర్మదాబాయి మూలంగా మధ్యప్రదేశ్కు చెందినవారు కావడంతో వారికి మరాఠీ భాష బాగానే వచ్చు. నర్మదాబాయి మోతీబాయి దగ్గరకు వచ్చి సానుభూతితో అడిగారు, “పిన్ని! మీరు ఒక్కరే ఇన్ని అస్థికలశాలు పట్టుకుని ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? మీతో పాటు చుట్టాలెవరూ లేరేంటి? మీ బాధ మేము అర్థం చేసుకోగలము. ఏమైందో చెబుతారా? మేమిద్దరం అయినా తప్పకుండా మీకు సహాయం చేస్తాము. మా ఊరి జనం కూడా చాలా మంచివాళ్లు.”
మోతీబాయి హిందుస్తానీ భాషలోనే సమాధానమిచ్చింది, “నేను కూడా ఝాన్సీలోనే ఉండేదాన్ని. పుట్టిన ఊరు పుణే. బ్రిటీష్ సైన్యం ఝాన్సీ మీద దాడి చేసినప్పుడు నా ఈ ఆరుగురు బంధువులు అన్యాయంగా చనిపోయారు. వీరిలో ముగ్గురు ఆడవాళ్లు, ముగ్గురు మగవాళ్లు ఉన్నారు. నా కుటుంబంలో ఒక మనవడు మాత్రమే బతికాడు. వాడిని నా చెల్లెలి దగ్గర వదిలి కాశీకి బయలుదేరాను. మేము పేద బ్రాహ్మణులం. నాతో పాటు ఇంత దూరం ఎవరు వస్తారు?” ‘నా బతికున్న మనవడు’ అని చెప్పేటప్పుడు మోతీబాయి కళ్లముందు రాణి లక్ష్మీబాయి దత్తపుత్రుడు దామోదరరావు కనిపిస్తున్నాడు.
మోతీబాయి ఇంకా ఇలా అంది, “మొత్తం ఝాన్సీ నగరాన్ని బ్రిటీషర్లు తగులబెట్టారు, ఆ గందరగోళంలోనే ఇదంతా జరిగింది. అక్కడి నుండి అంచలంచెలుగా ప్రయాణిస్తూ ఇక్కడికి చేరుకున్నాను. ఎవరైనా కాశీకి వెళ్లేవారు ఉంటే వారి తోడు దొరుకుతుందని ఆశ. నా సూతకం కూడా అయిపోయింది, కాబట్టి అంటు ముట్టు అనే సమస్య లేదు. వెంట అస్థికలశాలు ఉన్నాయి కాబట్టే గుడిలోకి రాలేదు అంతే. ఈ రాత్రికి ఇక్కడే విశ్రాంతి తీసుకుంటాను.”
మోతీబాయి మాటలు విన్న ప్రతి ఒక్కరూ అయ్యో పాపం అనుకున్నారు. ఆ ఊరిలోని చాలా మంది బంధువులు ఝాన్సీలో ఉండేవారు. మోతీబాయి కావాలనే బావురుమంటూ ఏడవడం మొదలుపెట్టింది. వెంటనే ముగ్గురు నలుగురు ఆడవాళ్లు ఆమెను ఓదార్చడానికి ముందుకు వచ్చారు. వారిలో ఒక ఆవిడ మోతీబాయితో ఇలా అంది, “నీతో పాటు ఊరి నుండి ఎవరో ఒకరు ఖచ్చితంగా వస్తారు. ఎందుకంటే ఝాన్సీలో మేమంతా ఎవరో ఒకరిని కోల్పోయిన వాళ్లమే. ఇక పూజారి భాస్కర్ భట్, నర్మదాబాయి గారైతే ఆ దాడి సమయంలో ఝాన్సీలోనే ఉన్నారు. వారే మాకు ఆ విషయాలన్నీ చెప్పారు. వేరే ఎవరూ రాకపోయినా నేను నీతో వస్తాను, ఎందుకంటే నా పుట్టింటి వాళ్లంతా ఝాన్సీ మంటల్లోనే చనిపోయారు. మీ అస్థికలు విసర్జించేటప్పుడు నా వాళ్ల పేరున కూడా గంగమ్మకు అర్ఘ్యం ఇచ్చుకుంటాను.” ఆ సుభద్రాబాయి కళ్ల నుండి కూడా నీళ్లు ధారగా కారుతున్నాయి. ఆమె మోతీబాయిని గట్టిగా హత్తుకుంది. తన పుట్టింటి వారిని
కోల్పోయిన ఆవేదన అంతా బయటకు వస్తోంది.
తన వెంట ఎవరైనా వస్తారన్న మాట విన్నాక మోతీబాయికి మనసులో ఊరట కలిగింది. ఎందుకంటే బ్రిటీష్ గూఢచారులు తనను వెతుకుతూనే ఉంటారని ఆమెకు తెలుసు. తాను ఒంటరిగా ప్రయాణిస్తే శత్రువుల కళ్లలో పడే ప్రమాదం ఉంది. తనను ఎవరూ ‘మోతీబాయి’ అని గుర్తుపట్టే అవకాశం లేదు కానీ, ఆమె దగ్గర ఉన్న అస్థికలశాల మీద ఆయా వ్యక్తుల గుర్తులు ఉన్నాయి, అవి ఎవరైనా గుర్తుపట్టే వీలుంది.
సుభద్రాబాయి వీపు నిమురుతూ నర్మదాబాయి ఇలా అంది, “నువ్వు ఈమెతో తప్పకుండా వెళ్లు! మేము కూడా ఊరి నుండి నలుగురైదుగురిని ఈమెతో పాటు పంపిస్తాము.” మాట్లాడుతూ ఉండగానే నర్మదాబాయి కళ్లలో కూడా నీళ్లు తిరిగాయి. నర్మదాబాయి, భాస్కర్ భట్ తమ బాధను దాచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారని మోతీబాయి గమనించింది. ఖచ్చితంగా వారికి ఝాన్సీతో ఏదో అనుబంధం ఉండి ఉంటుంది. కానీ మోతీబాయి మౌనంగానే ఉండిపోయింది. ఆమె తన పేరు ‘చిమాబాయి ఆచార్య’ అని చెప్పుకుంది.
గుడి ధర్మశాలలో మోతీబాయి ఉండటానికి ఏర్పాట్లు చేశారు. రాత్రి ఆమె కోసం భోజనం పట్టుకుని నర్మదాబాయి, భాస్కర్ భట్ ఇద్దరూ వచ్చి ఇలా అన్నారు, “ఊరి నుండి పది పన్నెండు మంది మీతో రావడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు, ఎందుకంటే అక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ తమ వాళ్లని కోల్పోయారు.”
మోతీబాయి ఒక్కక్షణం రామ మందిరం గోపురం వైపు చూసి ప్రార్థించింది - ‘దేవాధిదేవా! ఎవరి వల్ల విఘ్నం కలుగుతుందో, బ్రిటీషర్లకు అనుమానం వస్తుందో అటువంటి వాళ్లని పంపకు.`
ఆమె మనసులో ఇలా అనుకుందో లేదో, ధర్మశాల కిటికీలోంచి లోపలికి వచ్చిన ఒక ఉడుత మోతీబాయి మూట మీదకు దూకి లోపలికి దూరింది. దాని హడావిడి వల్ల మట్టి కలశాలు పగిలిపోతాయేమోనని మోతీబాయి కంగారుగా ఆ మూట విప్పింది.
ప్రభు రామభద్రులు తమ పని చేసేశారు. లాలాభావూ బక్షీ అస్థికలశానికి కట్టిన ఆయన మెడలోని ఒక ప్రత్యేకమైన ముత్యాల మాల, ఆ మాలకున్న పతకం నర్మదాబాయి కంట పడింది.
నర్మదాబాయి ఎంతో ఆవేగంతో ఆ పతకాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని చూసింది. దాని మీద ఉన్న గుర్తును చూసి ఏడుస్తూ ఇలా అంది, “చిమాబాయి! నువ్వు అసలు ఎవరివి? ఇది లాలాభావూ బక్షీ మాల. ఆయన నా సొంత అన్నయ్య. ఆయన రాణి లక్ష్మీబాయి సైన్యంలో సర్దార్గా ఉండేవారని నాకు తెలుసు. ఈ పతకం ఆయనదే, దీని మీద ఉన్న గుర్తు ఆయన జాతకాన్ని బట్టి చేయించింది. సరిగ్గా చూడు! ఆ పతకం మీద
ఆయన పేరు కూడా చెక్కి ఉంది. నేను నీతో వస్తాను.”
భాస్కర్ భట్ కంగారుగా తన భార్యను శాంతింపజేస్తూ ఇలా అన్నారు, “మనం ప్రశాంతంగా ఆలోచించాలి. ఎందుకంటే ఈ కలశం మీద ఉన్న లాలాభావూ పతకంలాగే మిగతా వాళ్ల గుర్తులు కూడా బయట పడే అవకాశం ఉంది.
అమ్మా! నీ అసలు పేరు ఏంటో నాకు చెప్పు. ఎందుకంటే లాలాభావూ బక్షీ కేవలం ఈమె అన్నయ్య మాత్రమే కాదు, నాకు ప్రాణ స్నేహితుడు. ఆయన అస్థికలు నీ దగ్గర ఉన్నాయంటే నువ్వు కూడా రాణి లక్ష్మీబాయికి అత్యంత ఆప్తురాలివై ఉంటావు!”
మోతీబాయి ఇక ఏమాత్రం తటపటాయించకుండా క్లుప్తంగా అసలు విషయం చెప్పేసింది. అది వినగానే భాస్కర్ భట్ ఒక్కసారిగా ఉద్వేగానికి లోనయ్యారు. ఆయన రాణి లక్ష్మీబాయి అస్థికలశాన్ని తలకు అద్దుకుని ఎంతో నెమ్మదిగా ఇలా అన్నారు, “రాణి లక్ష్మీబాయి నాకు సొంత పిన్ని కూతురు, అలాగే బాబాయి కూతురు కూడా. మేమిద్దరం ఒకే వంశానికి చెందిన వాళ్లం. ఇక నుండి బాధ్యత అంతా నాది.”
ఉదయం సూర్యోదయ సమయంలో 50-60 మంది యాత్రికులు రామ మందిర ప్రాంగణంలో గుమిగూడారు. మోతీబాయితో పాటు భాస్కర్ భట్, నర్మదాబాయి, సుభద్రాబాయి ఆప్తమిత్రులుగా వెళ్తున్నారు. భాస్కర్ భట్ పోగు చేసిన ఆ యాత్రికుల్లో ప్రతి ఒక్కరూ రాణి లక్ష్మీబాయి సైన్యంలో పోరాడిన వారే. వారందరికీ మోతీబాయి అసలు రూపం, ఆమె అధికారం గురించి తెలుసు.
కాశీ ప్రయాణం మొదలైంది. మోతీబాయి వృద్ధ విధవరాలి వేషంలోనే నడుస్తోంది. అస్థికలశాలను అందరి సామాన్లలో జాగ్రత్తగా దాచిపెట్టారు. తమకు కూడా ఏదో ఒక సేవ చేసే అవకాశం దక్కిందని ప్రతి ఒక్కరూ గర్వంగా అడుగులు వేస్తున్నారు.
పదకొండు రోజుల ప్రయాణం తర్వాత కాశీ విశ్వనాథుని గోపురం కనిపించసాగింది.
(కథ కొనసాగుతుంది)
Comments
Post a Comment