భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలోని అజ్ఞాత చరిత్ర యొక్క సంగ్రహావలోకనం - భాగం 30

లోకమాన్య తిలక్ తన ‘కేసరి’ పత్రిక ద్వారా చాలా స్పష్టమైన మాటల్లో ఖుదీరామ్ బోస్ ఆత్మబలిదానాన్ని ప్రశంసించారు. ‘స్త్రీలపై జరిగిన దాడి కేవలం పొరపాటున వేరే బండిని లక్ష్యం చేసుకోవడం వల్ల జరిగింది’ అని అందరికీ అర్థమయ్యేలా చెప్పారు. అంతటితో ఆగకుండా, బ్రిటిష్ వారి అరాచకాలు కమిషనర్ ర్యాండ్ (ప్లేగ్ కేసు), చీఫ్ మెజిస్ట్రేట్ డగ్లస్ కింగ్స్‌ఫోర్డ్ (సుశీల్ సేన్ కేసు) రూపంలో ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటాయని తిలక్ హెచ్చరించారు. అందుకే భారతీయులు వెంటనే ‘స్వరాజ్‌’ అంటే ‘Self Rule’ కోసం అన్ని రకాలుగా పోరాడాలని పిలుపునిచ్చారు. తిలక్ రాసిన ఇలాంటి వ్యాసాల అనువాదాలు కరపత్రాల రూపంలో దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతానికి చేరుకున్నాయి.

చాలా మంది భారతీయ సంస్థానాధీశులు ‘తమ రాజ్యాల్లో తిలక్ పత్రికలు గానీ, ఆయన వ్యాసాలు గానీ రాకూడదు’ అని బ్రిటిష్ వారి కంటే కఠినమైన ఆంక్షలు విధించారు. కానీ ప్రజలు నెమ్మదిగా తమ రాజులకే వ్యతిరేకమవ్వడం మొదలుపెట్టారు. దాంతో సంస్థానాధీశులు తిలక్ పత్రికలను అడ్డుకోవడం ఆపేయాల్సి వచ్చింది.

కానీ ఈ పరిణామాల వల్ల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తిలక్‌ను ఎలాగైనా అణచివేయాలని చూసింది. ఆయనను అంతం చేయడానికి రహస్యంగా ఎన్నో పథకాలు వేశారు. అయితే బ్రిటన్ పార్లమెంట్‌లోని కొందరు లేబర్ పార్టీ సభ్యులు దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. ‘ఇలాంటి రహస్యాలు బయటపడితే బ్రిటిష్ వారు ఒక్క రోజు కూడా ఇండియాలో ఉండలేరు’ అని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.

చివరికి తిలక్‌పై రాజద్రోహం కేసు మోపి, ఆరేళ్ల కఠిన కారాగార శిక్ష విధించారు. అది కూడా బర్మాలోని (మయన్మార్) ‘మండలే’ లాంటి భయంకరమైన జైలులో. ఈ కేసులో మహమ్మద్ అలీ జిన్నా తిలక్ తరపున ప్రధాన న్యాయవాదిగా వ్యవహరించారు. ఆయన తిలక్ కోసం రాత్రింబవళ్లు కష్టపడి కేసు వాదించారు. (అంతటి లౌకిక భావాలున్న నిజమైన దేశభక్తుడైన జిన్నా, ఆ తర్వాత గాంధీ మరియు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ తీసుకున్న అత్యంత తప్పుడు నిర్ణయాల వల్ల దేశానికి వ్యతిరేకంగా మారి పాకిస్థాన్ సృష్టికర్త అయ్యారు.)

శిక్ష ఖరారు చేసిన తర్వాత జస్టిస్ దావర్ దిన్షా తిలక్‌ను తన అభిప్రాయం అడిగారు. లోకమాన్య తిలక్ కోర్టులో గర్జిస్తూ ఇలా అన్నారు, “నేను ఒక్కటే చెప్పాలనుకుంటున్నాను.. జ్యూరీ నిర్ణయం ఏదైనా సరే, నేను నిర్దోషినే. ఈ ప్రపంచాన్ని నడిపించేది ఆ పరమాత్మ శక్తి. ఆ ఈశ్వరుడే అంతా నడిపిస్తాడు. నా ఉపన్యాసాలు, వ్యాసాల కంటే కూడా.. నేను జైలులో అనుభవించే బాధల వల్ల నా దేశానికి ఇంకా ఎంతో మేలు జరగాలన్నది ఆ సర్వశక్తిమంతుడైన భగవంతుడి సంకల్పమేమో (The will of Omnipotent Providence).”

దేశమంతటా లోకమాన్య తిలక్‌కు మద్దతుగా, బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా ఊరేగింపులు, సభలు, చర్చలు ఎన్నో రోజుల పాటు సాగాయి. బ్రిటిష్ వారు 52 ఏళ్ల వయసులో ఉన్న తిలక్‌ను మండలే జైలుకు తీసుకెళ్లి చిత్రహింసలు పెట్టారు. కొబ్బరి పీచు (Coir) వడకడం, తాడులు తయారు చేయడం, చాపలు అల్లడం లాంటి కష్టమైన పనులు చేయించేవారు.

దానికి తోడు తిలక్‌కు పెట్టే ఆహారం చాలా నాసిరకంగా ఉండేది. ఆయనకు కొద్దిగా మధుమేహం (Early Diabetes) ఉండటం వల్ల కావాలనే తీపి పదార్థాలు ఎక్కువగా ఇచ్చేవారు. సాధారణ భోజనం పెట్టేవారు కాదు, మందులు కూడా ఆపేశారు. దీనివల్ల ఆయన డయాబెటిస్ రోజురోజుకూ పెరిగిపోయింది.

జైలులో తిలక్‌కు ఎలాంటి వెసులుబాటు ఇచ్చేవారు కాదు. కానీ గాంధీ, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూలను బ్రిటిష్ వారు జైలులో పెట్టినప్పుడు, వారికి ఎంతో గౌరవ మర్యాదలు ఇచ్చేవారు. ఎలాంటి పని చేయించకుండా ‘ఆగాఖాన్ ప్యాలెస్‌’ లాంటి విలాసవంతమైన భవనాల్లో ఉంచేవారు.

దీనివల్ల 16 జూన్ 1914న ఆరేళ్ల శిక్ష పూర్తి చేసుకుని తిలక్ బయటకు వచ్చేసరికి ఆయన ఆరోగ్యం పూర్తిగా దెబ్బతింది. కనీసం అడుగు తీసి అడుగు వేయడం కూడా కష్టమైంది. అయినా సరే ఆయన తన పర్యటనల వేగాన్ని తగ్గించలేదు. తన కలంతో బ్రిటిష్ పాలనపై మళ్ళీ విరుచుకుపడ్డారు.

కాంగ్రెస్‌లోని మితవాద నాయకుల కుతంత్రాలను చూసి విసిగిపోయిన తిలక్, ‘అనీ బిసెంట్’ సహకారంతో ‘హోమ్ రూల్ లీగ్’ను స్థాపించారు. డా. ఆనీ బేసంట్ గారు 1847 అక్టోబర్ 1న లండన్‌లో జన్మించారు. ఆమె పుట్టినప్పుడు పేరు ‘ఆనీ వుడ్’ గా ఉండేది. ఆమె తల్లి ఐరిష్ వంశానికి చెందినవారు, మరియు ఐరిష్ ప్రజలు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా స్వతంత్ర ఐర్లాండ్ కోసం పోరాటం చేస్తున్నారు.

అనీ బిసెంట్ ఐరిష్ మరియు భారతీయ స్వతంత్రం కోసం గట్టిగా నిలబడ్డారు. ఇండియాకు వచ్చి బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. 1902లోనే ఆమె బ్రిటిష్ పాలన గురించి చాలా కఠినమైన మాటలు చెప్పారు - “బ్రిటిష్ వారు ఇండియా అభివృద్ధి కోసం పాలిస్తున్నారన్నది పచ్చి అబద్ధం. ఇండియాను కేవలం లాభాలు పిండుకునే

సాధనంలా చూస్తున్నారు, ఇక్కడి ప్రజలను (The sons of the land) బానిసల్లా వాడుకుంటున్నారు.”

1914లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం (First World War) మొదలైనప్పుడు బ్రిటిష్ వారు ఇండియా నుండి సైనికులను చేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టారు. అప్పుడు తిలక్‌తో రహస్యంగా చర్చించి ‘న్యూ ఇండియా’ పత్రిక ద్వారా అనీ బిసెంట్ గర్జించారు - “England’s need is India’s opportunity (ఇంగ్లాండ్ అవసరం ఇండియాకు ఒక గొప్ప అవకాశం).” 

తిలక్ మళ్ళీ జైలుకు వెళ్ళినా, అనీ బిసెంట్ హోమ్ రూల్ లీగ్ పనిని ఆపలేదు. 28 ఏప్రిల్ 1916న దీనిని స్థాపించారు. ఆమె ఎక్కువగా భారతీయ దుస్తులనే ధరించేవారు.

మండలే జైలులో ఉన్నప్పుడు తిలక్ భగవద్గీతపై అత్యద్భుతమైన ‘గీతారహస్యం’ అనే గ్రంథాన్ని రాశారు. జైలులో పనులు చేయడం వల్ల చేతులు గాయమై వాచిపోయినా సరే, ఆ నొప్పిని భరిస్తూనే ఆయన అంత పెద్ద గ్రంథాన్ని పూర్తి చేశారు. ఈ గ్రంథం దేశవ్యాప్తంగా కర్మయోగం గురించి గొప్ప పాఠాలు నేర్పింది.

జైలు నుండి బయటకు వచ్చిన వెంటనే తిలక్ దేశమంతటా చుట్టేశారు. వందలాది పట్టణాలు, వేల గ్రామాల్లో (సుమారు 90,000) పర్యటించి సభలు నిర్వహించారు. భారతీయ పల్లె ప్రజలను మేల్కొల్పిన మొదటి నాయకుడు తిలక్. 500 జనాభా ఉన్న చిన్న గ్రామంలో సభ పెట్టినా వేలాది మంది ప్రజలు వచ్చేవారు.

తిలక్ పర్యటనలు, ఆయన రచనలు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాన్ని గడగడలాడించాయి. అహింస గురించి అతిగా వెనకేసుకురావద్దని ఆయన గాంధీజీకి ముక్కుసూటిగా చెప్పారు. కానీ ఐదు సార్లు సమావేశమైనా గాంధీజీ ఆయన మాట వినలేదు, పైగా కాంగ్రెస్‌లో మితవాద గ్రూపును మరింత బలపరిచారు.

1916లో తిలక్ మళ్ళీ ఏడాదిన్నర పాటు జైలుకు వెళ్ళారు. బయటకు వచ్చాక కూడా తన పనిని కొనసాగించారు. కానీ 1 ఆగస్టు 1920న ముంబైలోని ‘సర్దార్ గృహ’ అనే హోటల్‌లో ఒక్క రోజు అనారోగ్యంతో ఆయన కన్నుమూశారు.

ప్రతి భారతీయుడికి ఇది పెద్ద షాక్. బ్రిటిష్ వారే తిలక్‌కు విషం ఇచ్చారని అందరూ నమ్మారు. అసలు నిజం ఏంటో ఆ భగవంతుడికే తెలియాలి.

(కథ కొనసాగుతుంది)